Siyonizm

Siyonizm, Filistin topraklarında Yahudiler için yeniden bir vatan kurulmasına destek veren Dünya çapında Yahudi siyasi hareketidir. Filistin toprakları, Tevrat'ta bahsi geçen ve İsrail ülkesi adı verilen topraklardır. İsrail'in kurulmasından sonra da Siyonist hareket biçim değiştirerek öncelikli olarak Modern İsrail devletinin desteklenmesi amacını taşımakta ve bu yolla varlığını sürdürmektedir.

Siyonizm fikri her ne kadar binlerce yıl öncesinde köklerini salmışsa da, Avrupa Yahudilerinin Avrupa Kıtasında ortaya çıkan antisemittik hareketlere bir başkaldırısı olarak siyasi bir akım haline gelmiştir. Siyonist hareket her ne kadar dinsel bir olgu gibi görünse de, kurucuları ve fikir babaları hep zamanın Laik Yahudileriydi. Bu bağlamda Avrupa’da popüler olan Siyonizm, o dönemdeki Milliyetçilik akımlarından etkilenmiş ve Yahudi toplumuna bir umut olmuştur. Yine bu durum ortaya koymaktadır ki Siyonizm aslında Milliyetçilik fikrinin bir koludur.

Siyonist Hareket Avusturya-Macaristan’da bir gazeteci olan Theodor Herzl tarafından, Der Judenstaat yani Yahudi Devleti adlı eserinin yayımlanmasının ardından kuruluşunu resmen 19. yüzyılda bildirmiştir. Bu sayede Siyonizm Hareketi Filistin topraklarına Yahudi göçünü desteklemeye başlamış ve 1948 yılında da Filistin topraklarında İsrail devletinin kurulmasıyla başarıya ulaşmıştır. Siyonizm akımının kurucuları ve fikir babaları Siyonist Hareketin amacını Yahudilerin kendilerini bir ulus olarak görmelerini sağlamak ve bu Yahudi ulusunun kendi kaderini tayin edebileceğini görmektedir diye açıklarlar. Siyonist Hareketin başlamasından bu yana geçen zaman içinde İsrail'de yaşayan Yahudilerin nüfusu dünya üzerindeki Yahudi nüfusu içindeki payı sürekli ve istikrarlı bir şekilde artmıştır. Günümüzde yaşayan Yahudilerin %40’ı İsrail topraklarında yaşamaktadır.

Siyonizme Genel Bakış

Bütün Siyonistler, "İsrail Topraklarının Yahudiler için millî yurt olarak tanımlanması" paydasında buluşurlar. Bu tanım ve bakış açısı, tarihi bağların ve dini geleneklerin Yahudileri İsrail’e yani Filistine topraklarına bağlamasından doğar. Siyonizm standart bir ideolojiye veya kuramlara dayanmaz ve dayandırılamaz ve birçok ideoloji arasındaki dialoglara dönmüştür: Genel Siyonizm, Dini Siyonizm, İşçi Siyonizmi, Revizyonist Siyonizm, Yeşil Siyonizm gibi.

Millî bir devletleri olmadan, Yahudi diasporasının iki milenyumdan fazla süren varlığından sonra, tüm Yahudilerin hasretle bekledikleri Siyonist hareket; 19. Yüzyılda Laik Yahudiler tarafından kuruldu. Yaşanan Dreyfus meselesi (Bu mesele Avrupa gündemini oldukça fazla meşgul etmişti) ve Rusya İmparatorluğu’ndaki Yahudi pogromlarında da görülen, Avrupa’daki artan antisemitizme cevap olarak Aşkenaz Yahudilerin yüksek oranda desteklediği bir tepki olarak kendine hayat buldu.

İlk zamanlarda diğer birçok Yahudi asimilasyonu ve antisemitizme tepki olan hareketlerde yer almasına rağmen, Siyonizm hızlı bir şekilde ivme kazandı ve Yahudi politikalarında belirleyici bir güç haline geldi. Siyonist Hareket yoğun çalışmaların sonunda başarılı oldu ve 14 Mayıs 1948’de İsrail Devleti Yahudilerin ülkesi olarak kuruldu.

Tarih boyunca birçok Yahudi çektikleri acıların tek sorumlusu olarak inançlarını görüyordu. Bu yüzden sayıları oldukça fazla Yahudi tamamen asimile olup, inançlarını geride bırakıp modern bulundukları toplumlara entegre olmak istiyorlardı.

Yahudilerin asimilasyonunu destekleyen radikal gruplar, Yahudilerin Avrupa toplumuna ve/veya yaşadıkları diğer toplumlara tamamen entegre olmalarını istedi. Böylece, Yahudiler ve Yahudi olmayanlar arasındaki farklar ortadan tamamen kalkacaktı. Bu fikri izleyen ve hiç te azımsanmayacak sayıda Yahudi din değiştirip Hristiyanlık inancına geçti.

Siyonizm'in Kelime Anlamı

Siyonizm kelimesi bir çoğumuz tarafından bilinmektedir. Kelime kökenine bakacak olursak; Siyonizm kelimesi tahmin edebileceği gibi Siyon kelimesinden türetilmiştir. Siyon kelimesi Kudüs şehrini tanımlamak üzere kullanılsa da, Kudüs yakınlarındaki bir dağın ismidir.

Kral Davud döneminde tüm Filistin topraklarına Siyon ismi verilmişti. Tevrat'taki birçok ayette, İsrail-oğullarından Siyon halkı, Siyon'un oğulları ya da kızları olarak bahsedilir. Siyonizm, Yahudi ana vatanını sadece ve sadece Eretz Israel'de kurmayı tasarlayan bir Yahudi milliyetçi hareketi olması ile Toprakçılıktan yani Tertoryalizm ayırılabilir. Siyonizmin ilk dönemlerinde, Yahudilerin Avrupa dışına yerleştirilmesine yönelik bir dizi teklif getirilmişse de, bunlar ya reddedilmiş ya da başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu tekliflerin yarattığı tartışmalar ise Siyonist hareketin niteliği ve odağının tanımlanmasına katkıda bulunmuştur.

Haredi Yahudilik ve Siyonizm

Haredi Ortodokslar gibi Dünya üzerinde yaşayan birçok Yahudi Siyonizm ve Siyonist Hareket'in taraftarı değildir. Haredi Yahudiler de Siyonizmi çok fazla laik görmektedirler, milliyetçiliği de doktrin olarak kabul etmemekteler. Harediler Yahudiliği ilk ve herşeyin önde gelen din olarak görmektedirler. Buna rağmen, Harediliğin bir kolu olan Shas gibi bazı hareketler, açık olarak Siyonist hareketle bağını ortaya koymakta ve Siyonizm Hareketinin destekçisi olduğunu beyan etmektedirler. 

Harediliğe bağlı hahamlar İsrail Devletini Yahudiliğin temellerine ve değerlerine uyan, Yahudilere ait bir devlet olarak görmemektedir. Bunun sebebi Harediler İsrail'i laik bulmalarıdır. Bununla birlikte, kendilerini, Yahudilerin dini bilince ulaşmalarında onlara yardımcı olması gereken kesim olarak görmektedirler. İki Haredi politik parti İsraildeki seçimlere girmektedir. Bazen, bu partiler, milliyetçi ya da Siyonist fikirlerin pararlelinde bulunur, bunun temel sebebi bu partilerin İsrailin Yahudiliğini güçlendirmek istemeleridir.

 

Shas Partisi Siyonist hareketle ilişkisi olduğunu kabul etmese de 2010 yılında, Dünya Siyonist Örgütüne katıldı. Partiye oy verenler kendilerini genelde Siyonist olarak görürler ve partilerin Knesset’teki üyeleri Siyonist denilebilecek politikaları savunmaktadır. Hasidik olmayan Litvanyali Haredi Aşkenazlar, Aşkenaz Agudat İsrail partisi tarafından temsil edilmekte ve bu parti Siyonist hareketle aralarında bir ilişki kurmaktan hep kaçınmıştır. Partinin en büyük amacı İsrail ve İsrail kanunlarının Halaha’ya uymasıdır.

Siyonist Akım ve Özellikleri

Siyonizm, bir Yahudi devleti kurma amacıyla oluşmuştur. İlerki dönemde Siyonist liderler İsrail topraklarında Yahudi devletini kurmayı amaçlamalarına rağmen, Theodor Herzl, Amerika Birleşik Devletleri’ne Kuzey Afrikada’ki kolonilerden birinde Yahudi yerleşim birimi kurmak için yaklaştı [19]. İsrail topraklarına Aliyah (göç) Yahudi ibadetlerinde daima tekrarlanan konudur. Diaspora’da yaşamayı reddetmek, Siyonizmin merkezinde yer alır[20]. Fikre göre diaspora, bir Yahudinin ve Yahudi millî bilincinin tamamıyla gelişmesini engellemektedir.

 

Siyonistler genelde İbranice konuşur. Bu dil Sami dillerinden olup, antik Yehuda’nın özgür koşullarında geliştirildi. Birçok Siyonist, Avrupa dillerinden etkilenmiş Yiddiş dilini konuşmayı reddeder. İsrail’e göçtükten sonra diasporada kullandıkları dillerden ve isimlerden vazgeçerler. İbranice sadece ideolojik olarak tercih edilmedi, dil ayrıca bütün İsraillilerin ve yeni devletin ortak dili oldu. Bu Siyonistler arasında kültürel ve politik bağları güçlendirdi.

Bu web sitesi inanç toleransı sahip kişilere adanmıştır. Dünya'yı daha iyi bir yer yapmayan insan, insan değildir.